Eén miljard euro steun aan defensiebedrijven en minder administratieve rompslomp rond wapens. Dat staat in het defensieplan dat Vlaams minister-president Matthias Diependaele vrijdag door de regering wil laten goedkeuren. Maar CD&V en Vooruit staan op de rem.
“Waarom zou je zoveel geld aan de defensie-industrie uitgeven als dat geen verschil maakt om de tweeprocentnorm van de NAVO te halen? We moeten investeren in veiligheid, niet in economische steun.” Dat is bij Vooruit te horen in de aanloop naar de Vlaamse ministerraad komende vrijdag. Dat is de laatste voor de paasvakantie en minister-president Matthias Diependaele (N-VA) wil er zijn defensieplan laten goedkeuren.
Dat plan gaat niet over de aankoop van militair materiaal. Dat valt onder de NAVO-norm en daarvoor is de federale regering bevoegd. Het gaat wel over de uitbouw en ondersteuning van de Vlaamse defensie-industrie. Daarvoor wil Diependaele één miljard euro vrijmaken via de Participatiemaatschappij Vlaanderen (PMV). Maar de andere regeringspartijen Vooruit en CD&V vinden dat overdreven veel geld. Dat komt dan wel niet uit de begroting, maar doet de Vlaamse schuld wel oplopen.
LEES OOK. Bouwen zonder vergunning: minister Brouns wil ‘typisch Vlaams probleem’ omzeilen om defensie-industrie te stimuleren
Bij N-VA is te horen dat dat enkel maar een maximaal bedrag is, afhankelijk van de projecten. Maar de twee andere partijen vrezen dat er met geld ‘gegooid’ wordt als daar zo’n hoge limiet op staat. Zij willen wel steun geven, maar met de vinger op de knip.
“Controle nodig”
Een ander discussiepunt is de zogenaamde richtlijn-Muyters. Dat gaat over de regels rond wapenproductie. Hierdoor krijgen bedrijven nu sowieso geen overheidssteun voor ‘offensieve’ wapens, zoals vuurwapens en artillerie. Voor de zogenaamde dual use – zowel civiel als militair – kan dat wel, maar pas na een ethisch advies. Agoria, de federatie van de technologiebedrijven, vraagt al langer om die richtlijn af te schaffen. “Dat is een belemmering voor veel bedrijven en kennisinstellingen”, schreef Agoria-directeur Jolyce Demely eind vorig jaar nog.
N-VA lijkt daar oor naar te hebben en zou de afschaffing in het defensieplan willen opnemen. Maar ook hier staan Vooruit en CD&V op de rem, met als argument: er is controle nodig, zodat de technologie niet in verkeerde handen valt.
LEES OOK. Francken rekent op regio’s om Belgische defensie-industrie op te krikken: in Wallonië staat al wat, in Vlaanderen ligt het lastiger
Dat laatste bevestigt ook het Vlaams Vredesinstituut, dat de wapenhandel opvolgt. “Zelfs als de richtlijn wordt afgeschaft zal er toch altijd een vorm van controle nodig zijn”, zegt directeur Nils Duquet. “Er is zelfs meer controle nodig naarmate er meer in defensie wordt geïnvesteerd. En dat gaat niet louter om ethische overwegingen, maar vooral om de eigen veiligheid. In de oorlog in Oekraïne bijvoorbeeld is gebleken dat Russische drones heel wat westerse technologie bevatten. Die is daar vaak via andere landen terechtgekomen. Zo ondergraven we onze eigen veiligheid. Betere controle moet dat voorkomen.”
De discussie wordt de komende dagen in ieder geval verder binnen de Vlaamse regering gevoerd. Vrijdag zou dat in het brede defensieplan moeten uitmonden. Op dezelfde ministerraad staat ook het plan voor de kinderopvang van Vooruit-minister Caroline Gennez op de agenda. Het ziet ernaar uit dat daartussen compromissen gemaakt zullen worden.
|